Wniosek o pracę zdalną składany przez rodzica małego dziecka wydaje się prostą formalnością, a w praktyce generuje więcej sporów niż większość innych uprawnień pracowniczych. Przepisy dotyczące pracy zdalnej dla rodzin zmieniały się kilkukrotnie od 2023 roku i wciąż bywają stosowane niepoprawnie – zarówno przez działy kadr, jak i przez samych pracowników. W tym artykule pokazujemy, gdzie najczęściej dochodzi do pomyłek i jak wygląda ochrona prawna rodzica, który chce pracować z domu.
Praca zdalna a przepisy dla rodziny — co mówi Kodeks pracy
Podstawą prawną jest art. 6719 Kodeksu pracy, wprowadzony nowelizacją z kwietnia 2023 roku. Przepis daje pracodawcy obowiązek uwzględnienia wniosku o pracę zdalną złożonego przez określone grupy pracowników, chyba że nie pozwala na to organizacja pracy lub rodzaj wykonywanych obowiązków. To rozróżnienie – między „musi rozważyć” a „musi się zgodzić” – jest źródłem większości nieporozumień w firmach.
Pracodawca nie może odmówić dowolnie. Odmowa wymaga uzasadnienia na piśmie w terminie 7 dni od złożenia wniosku, a brak odpowiedzi w tym terminie traktowany jest jako milcząca zgoda. W praktyce spotykamy sytuacje, w których dział kadr odpowiada ustnie albo zwleka z pismem, licząc że temat się rozmyje – to błąd, który naraża firmę na spór przed sądem pracy.
Kto ma prawo do pracy zdalnej na wniosek rodzica
Uprawnienie przysługuje rodzicowi dziecka do ukończenia 4. roku życia, rodzicowi lub opiekunowi dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności, a także pracownikowi sprawującemu opiekę nad innym członkiem najbliższej rodziny lub osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności.
Warto rozróżnić dwie sytuacje, które w rozmowach z kadrami często się myli: wniosek o pracę zdalną okazjonalną (do 24 dni w roku, bez uzasadnienia) oraz wniosek oparty na art. 6719, który dotyczy pracy zdalnej regularnej i wymaga spełnienia warunku rodzinnego. Pomylenie tych dwóch trybów skutkuje błędnym rozliczeniem limitu dni i nieporozumieniami co do zasad odwołania pracy zdalnej.
Kodeks pracy dla rodziny – na co zwrócić uwagęObowiązki pracodawcy i pracownika przy pracy zdalnej rodzica
Zgoda na pracę zdalną nie kończy formalności – zaczyna kolejny etap, w którym obie strony mają konkretne obowiązki. Pracodawca musi zapewnić materiały i narzędzia pracy, w tym sprzęt spełniający wymogi bezpieczeństwa, oraz pokryć koszty energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych związanych z wykonywaniem pracy zdalnej – chyba że strony ustalą ryczałt zamiast rozliczenia kosztów rzeczywistych.
Pracownik z kolei zobowiązany jest do potwierdzenia w oświadczeniu, że w miejscu wykonywania pracy zdalnej zapewnione są warunki lokalowe i techniczne pozwalające na bezpieczne wykonywanie obowiązków. To dokument często pomijany przy szybkim wdrażaniu pracy zdalnej – a jego brak w aktach osobowych bywa podnoszony jako uchybienie formalne przy kontroli PIP.
Do najczęściej pomijanych obowiązków należą:
- Sporządzenie oceny ryzyka zawodowego dla stanowiska pracy zdalnej i zapoznanie z nią pracownika przed rozpoczęciem wykonywania obowiązków z domu.
- Ustalenie zasad kontroli wykonywania pracy zdalnej w regulaminie lub porozumieniu, w tym sposobu weryfikacji obecności i dostępności pracownika.
- Określenie zasad BHP dostosowanych do pracy zdalnej, łącznie z instruktażem, jeśli pracownik nie miał wcześniej styczności z pracą poza siedzibą firmy.
- Zapewnienie procedury ochrony danych osobowych, szczególnie gdy pracownik korzysta z prywatnej sieci domowej.
Pominięcie któregokolwiek z tych elementów nie unieważnia automatycznie zgody na pracę zdalną, ale może skutkować odpowiedzialnością pracodawcy w razie wypadku przy pracy lub kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Dlatego rekomendujemy traktowanie tej listy jako checklisty wdrożeniowej, a nie opcjonalnego dodatku.
Ochrona prawna rodzica pracującego zdalnie
Rodzic korzystający z pracy zdalnej na podstawie art. 6719 podlega dodatkowej ochronie, która bywa pomijana przy rozwiązywaniu umów. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z powodu złożenia wniosku o pracę zdalną, a próba obejścia tego zakazu poprzez np. redukcję etatu „z przyczyn organizacyjnych” tuż po złożeniu wniosku bywa kwestionowana przez sądy pracy jako działanie pozorne.
Rozdzielność majątkowa w praktyce – najczęstsze błędyCofnięcie zgody na pracę zdalną przez pracodawcę również podlega ograniczeniom. Wycofanie się z uzgodnienia możliwe jest tylko w szczególnych przypadkach – gdy dalsze wykonywanie pracy zdalnej nie jest możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj obowiązków, a zmiana musi zostać zakomunikowana z odpowiednim wyprzedzeniem, zwykle nie krótszym niż 30 dni, chyba że strony uzgodniły inaczej.
Co zmienia się w 2026 roku
Na 2026 rok zapowiadane są zmiany doprecyzowujące zasady rozliczania kosztów pracy zdalnej oraz ujednolicające formularze wniosków między branżami. Nowelizacje w tym obszarze pojawiają się cyklicznie, dlatego pracodawcy i pracownicy powinni na bieżąco sprawdzać aktualny stan prawny przed złożeniem lub rozpatrzeniem wniosku – zapisy z 2023 roku w części firm wciąż funkcjonują w nieaktualnej wersji regulaminu wewnętrznego.
Poniżej zestawienie kluczowych różnic między trybami pracy zdalnej dostępnymi dla rodziców:
| Tryb pracy zdalnej | Podstawa prawna | Limit dni | Zgoda pracodawcy |
|---|---|---|---|
| Praca zdalna dla rodzica (art. 6719) | Kodeks pracy, nowelizacja 2023 | Bez ustawowego limitu | Obowiązek uwzględnienia, chyba że organizacja pracy na to nie pozwala |
| Praca zdalna okazjonalna | Kodeks pracy, art. 6733 | 24 dni w roku kalendarzowym | Uznaniowa, bez obowiązku uzasadnienia odmowy |
| Praca zdalna na zasadach ogólnych | Porozumienie stron lub regulamin | Ustalany indywidualnie | Uznaniowa |
Rozróżnienie tych trzech ścieżek pozwala uniknąć sytuacji, w której pracownik wykorzystuje np. dni okazjonalne, mimo że przysługuje mu silniejsza ochrona z tytułu opieki nad dzieckiem do lat 4.
Najczęstsze błędy przy wnioskowaniu o pracę zdalną
W praktyce kadrowej powtarzają się te same schematy błędów – po stronie pracownika i pracodawcy. Znajomość ich pozwala zaoszczędzić czas i uniknąć sporu, który często można rozwiązać już na etapie składania wniosku.
Najem okazjonalny dla rodziny: co warto wiedziećDo najczęstszych należą:
- Składanie wniosku ustnie lub mailowo bez zachowania formy pisemnej wymaganej przepisami, co utrudnia późniejsze dochodzenie praw w razie sporu.
- Brak wskazania okresu, na jaki pracownik wnioskuje o pracę zdalną – wniosek bezterminowy bywa odrzucany z powodów formalnych, mimo że merytorycznie powinien zostać uwzględniony.
- Odmowa pracodawcy bez pisemnego uzasadnienia w ustawowym terminie 7 dni, co w praktyce oznacza automatyczne zaakceptowanie wniosku.
- Mylenie pracy zdalnej okazjonalnej z pracą zdalną na podstawie przesłanki rodzinnej, co prowadzi do błędnego rozliczenia limitu dni.
- Pomijanie oceny ryzyka zawodowego i oświadczenia o warunkach lokalowych, co naraża pracodawcę na odpowiedzialność w razie wypadku.
Każdy z tych błędów da się naprawić stosunkowo łatwo, jeśli zostanie wychwycony na wczesnym etapie. Problem pojawia się wtedy, gdy nieprawidłowości kumulują się przez miesiące i wychodzą na jaw dopiero przy kontroli PIP albo sporze sądowym – wtedy koszty naprawy, także wizerunkowe, są nieporównanie wyższe.
Jak uniknąć sporu z pracodawcą
Zanim złożymy wniosek o pracę zdalną, warto sprawdzić aktualny regulamin wewnętrzny firmy i porównać go z obowiązującym stanem prawnym – rozbieżności zdarzają się częściej, niż mogłoby się wydawać, zwłaszcza w firmach, które nie aktualizowały dokumentów od 2023 roku. Dobrą praktyką jest też zachowanie kopii wniosku z potwierdzeniem daty złożenia, co ułatwia dochodzenie praw, jeśli pracodawca nie odpowie w terminie.
W sytuacjach spornych, zwłaszcza dotyczących odmowy lub cofnięcia zgody na pracę zdalną, konsultacja z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy bywa tańsza niż wieloletni spór sądowy. Rodzic korzystający z ochrony prawnej związanej z opieką nad dzieckiem ma silną pozycję negocjacyjną, ale tylko wtedy, gdy formalności zostały dopełnione zgodnie z przepisami od samego początku.
Redakcja Piontech.pl przygotowuje poradniki o remontach, domu i ogrodzie, a także teksty o modzie, prawie w codziennych sprawach oraz rozwiązaniach przemysłowych, takich jak koboty czy intralogistyka. Artykuły prawne opiera na aktualnych przepisach, budowlane i ogrodnicze na zaleceniach producentów i publikacjach specjalistycznych. Każdy materiał przechodzi weryfikację faktów przed publikacją, a po nowelizacjach przepisów powiązane wpisy są aktualizowane.
